Bir bina için sürdürülebilirlik hedefi belirlerken ilk soru hangi sertifikanın daha çok tanındığı değildir. Önce projenin hangi yükümlülüklere tabi olduğu, hangi aşamada bulunduğu ve yatırımcının neyi başarmak istediği anlaşılmalıdır. YeS-TR ve LEED bu değerlendirmede karşılaşılabilen farklı sistemlerdir. Doğru seçim, yalnız bir belge edinmeyi değil, tasarım ve yapım kararlarını tutarlı bir hedef etrafında toplamayı sağlar.
Farklı çerçeveler, ortak tasarım konuları
YeS-TR, Türkiye’nin ulusal yeşil sertifika sistemidir. LEED ise USGBC tarafından geliştirilen ve farklı ülkelerde kullanılan bir değerlendirme sistemidir. Her ikisinde de enerji, su, malzeme ve iç ortam gibi konular önem taşır; ancak değerlendirme ve başvuru koşulları aynı değildir. Bir sistemde hazırlanmış hesabın diğerinde doğrudan geçerli olduğu varsayılmamalıdır. USGBC — LEED.
Sistemleri karşılaştırırken bina sınırı, kullanım amacı, proje aşaması ve belge ihtiyacı birlikte ele alınmalıdır. Bir ofis yenilemesiyle yeni bir eğitim yapısının öncelikleri farklı olabilir. Yatırımcı açısından değerli olan, tercih edilen yolun proje kararlarına nasıl yansıyacağını önceden görebilmektir. Böylece sertifika hedefi, mimari ve mühendislik çalışmalarının sonuna eklenen ayrı bir dosya olmaktan çıkar.
Önce zorunluluk kapsamını belirlemek
Türkiye’de YeS-TR değerlendirmesinde Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliği ile Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği birlikte dikkate alınır. Belirli kamu yapıları için zorunluluk bulunur; yeni yapı ruhsatı, mülkiyet, kullanım türü ve alan koşulları kapsamı etkiler. LEED hedeflenmesi, bu yükümlülüğün ayrıca incelenmesi gereğini ortadan kaldırmaz. Resmî Gazete — Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği değişikliği.
Bu nedenle başlangıç görüşmesinde yalnız binanın büyüklüğünü öğrenmek yeterli değildir. Ruhsat ve proje bilgileri aynı dosyada değerlendirilmelidir. Yasal yükümlülüklerle yatırımcı veya sözleşme hedefleri ayrı ele alınmalıdır. Ayrıntılı kapsam için kamu binalarında YeS-TR zorunluluğu rehberimiz yol gösterir. Blog düzeyindeki karşılaştırmanın ardından projeye özgü uygunluk incelemesi yapılması, yanlış sistem varsayımıyla ilerleme riskini azaltır.
Binanın yaşı tek başına belirleyici değildir
Yeni yapı, büyük yenileme, iç mekân düzenlemesi ve işletmedeki binanın performansı farklı değerlendirme ihtiyaçları doğurur. LEED’de uygun yol, yapılacak işin kapsamına göre seçilir. Daha önce kullanılmış bir binadaki kapsamlı yenileme, kendiliğinden işletme odaklı bir başvuru sayılmaz. USGBC — Değerlendirme sistemi seçimi.
Proje ekibi bu kararı vermeden önce hangi alanların değişeceğini ve hangi sistemlerin yenileneceğini açıklığa kavuşturmalıdır. Mevcut çizimler, tasarım kararları ve iş programı birlikte okunduğunda gerçek kapsam daha iyi anlaşılır. Başvurunun yürütüleceği yol da bu karara göre belirlenir; çevrimiçi arayüzün adı teknik kapsamın yerine geçmez.
Birlikte hedeflenirse çalışma nasıl düzenlenir?
YeS-TR ve LEED birlikte ele alınacaksa ortak verilerden yararlanılabilir. Örneğin aynı mimari bilgiler enerji ve gün ışığı çalışmalarını besleyebilir. Yine de analiz yöntemi ve sunulacak kanıtlar ayrı kontrol edilmelidir. Amaç, aynı bilgiyi tekrar tekrar üretmekten çok, ortak verinin farklı değerlendirmelerde tutarlı kullanılmasını sağlamaktır.
Uygulanabilir bir başlangıç düzeninde hedefler, sorumlular ve tasarımda henüz açık olan kararlar birlikte belirlenir. Sonradan değişen bir cephe veya mekanik sistem kararı ilgili analizlere aktarılır. Ekipler arasında bu bağlantı kurulmadığında doğru hazırlanmış belgeler bile farklı proje sürümlerini anlatabilir. Düzenli koordinasyon, sonucu etkileyen değişikliklerin görünür kalmasına yardımcı olur.
AECO nasıl yardımcı olur?
AECO, projenin aşamasına göre uygun kapsamın belirlenmesini, gerekli teknik çalışmaların planlanmasını ve belge hazırlığının koordinasyonunu destekler. YeS-TR danışmanlığı ile LEED danışmanlığı birlikte değerlendirilebilir. İlk görüşmede binanın kullanımını, mevcut aşamasını ve hedeflerinizi paylaşmanız, ihtiyaca uygun çalışma kapsamının kurulmasını kolaylaştırır.